โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่มักเกิดกับอวัยวะเพศชาย อาการเตือนและวิธีตรวจที่ควรรู้

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์คืออะไร

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือ STI/STD คือกลุ่มโรคติดเชื้อที่แพร่ผ่านการสัมผัสใกล้ชิดทางเพศหรือการสัมผัสสารคัดหลั่งบางประเภท เชื้ออาจเป็นแบคทีเรีย ไวรัส หรือเชื้อชนิดอื่น โรคบางชนิดรักษาได้ด้วยยาเมื่อวินิจฉัยถูกต้อง แต่บางชนิดอาจกลับเป็นซ้ำหรือจำเป็นต้องติดตามอาการระยะยาว

สำหรับผู้ชาย อาการมักถูกสังเกตจากอวัยวะเพศชาย หนังหุ้มปลาย ท่อปัสสาวะ อัณฑะ ขาหนีบ หรือผิวหนังบริเวณใกล้เคียง แต่การไม่มีอาการไม่ได้แปลว่าไม่มีการติดเชื้อเสมอไป การตรวจจึงสำคัญเมื่อมีความเสี่ยงหรือมีคู่นอนที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น STI

อาการเตือนที่ควรพบแพทย์

อาการของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อาจซ้อนกับโรคผิวหนัง การอักเสบของท่อปัสสาวะ การแพ้ ระคายเคือง หรือการติดเชื้ออื่น ดังนั้นควรใช้ “การตรวจ” เป็นตัวตัดสิน ไม่ใช่ดูรูปหรือเดาจากอาการเอง

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่มักพบกับอวัยวะเพศชาย

ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นกลุ่มโรคที่พบได้ในผู้ชายและเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการบริเวณอวัยวะเพศชายหรือระบบทางเดินปัสสาวะส่วนปลาย แต่การแยกโรคควรทำโดยแพทย์และการตรวจทางห้องปฏิบัติการเมื่อจำเป็น

1) หนองในแท้ (Gonorrhea)

หนองในแท้เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae ในผู้ชายอาจมีอาการแสบขัดเวลาปัสสาวะ มีของเหลวหรือหนองผิดปกติจากปลายอวัยวะเพศชาย หรือปวดอัณฑะในบางราย อย่างไรก็ตามบางคนอาจมีอาการไม่ชัด จึงควรตรวจเมื่อมีความเสี่ยง

การวินิจฉัยอาจใช้การตรวจปัสสาวะหรือเก็บตัวอย่างจากตำแหน่งที่มีอาการ ส่วนการรักษาต้องใช้ยาตามแนวทางแพทย์ และควรแจ้งคู่นอนให้ตรวจร่วมด้วยเพื่อลดการติดเชื้อซ้ำ

2) เริมที่อวัยวะเพศ (Genital Herpes)

เริมที่อวัยวะเพศเกิดจากไวรัส HSV บางรายมีตุ่มน้ำใส แผล เจ็บ แสบ หรือคันบริเวณอวัยวะเพศชาย บางคนอาจมีอาการซ้ำเป็นช่วง ๆ ยาต้านไวรัสช่วยลดความรุนแรงและระยะเวลาของอาการได้ แต่ควรใช้ภายใต้คำแนะนำแพทย์

โรคนี้อาจแพร่เชื้อได้แม้อาการไม่ชัดในบางช่วง การพูดคุยกับคู่ การตรวจ และการดูแลตามแพทย์แนะนำจึงสำคัญ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการครั้งแรกหรือมีอาการเกิดซ้ำบ่อย

3) ฝีมะม่วง หรือ LGV (Lymphogranuloma Venereum)

LGV เป็นการติดเชื้อคลาไมเดียบางสายพันธุ์ อาจเริ่มจากตุ่มหรือแผลเล็ก จากนั้นมีต่อมน้ำเหลืองขาหนีบอักเสบ บวม เจ็บ หรือมีอาการปวดร่วม การรักษามักใช้ยาปฏิชีวนะตามแนวทางแพทย์ และบางรายอาจต้องดูแลภาวะแทรกซ้อนร่วม

หากมีต่อมน้ำเหลืองขาหนีบบวม เจ็บ เดินลำบาก หรือมีแผลร่วม ไม่ควรบีบ เจาะ หรือรักษาเอง ควรตรวจเพื่อแยกโรคและรับการรักษาที่ถูกต้อง

4) ซิฟิลิส (Syphilis)

ซิฟิลิสเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Treponema pallidum อาจเริ่มด้วยแผลที่ไม่เจ็บหรือเจ็บน้อย จากนั้นอาจมีผื่นหรืออาการระบบอื่นตามระยะของโรค จุดสำคัญคืออาการบางช่วงอาจหายไปเอง แต่เชื้อยังคงอยู่และอาจลุกลามหากไม่ได้รักษา

การตรวจเลือดมีบทบาทสำคัญในการวินิจฉัยและติดตามผล ซิฟิลิสสามารถรักษาได้เมื่อได้รับยาที่เหมาะสมตามระยะโรค และควรตรวจคู่นอนตามคำแนะนำแพทย์

ตรวจอย่างไรให้ตรงโรค

การตรวจ STI ไม่ได้มีวิธีเดียวสำหรับทุกคน แพทย์จะพิจารณาจากอาการ ตำแหน่งที่มีอาการ ระยะเวลาหลังความเสี่ยง ประวัติการใช้ยา และโรคร่วม การตรวจเร็วและให้ข้อมูลตรงไปตรงมาช่วยให้เลือกแนวทางรักษาได้แม่นขึ้น

ป้องกันและลดโอกาสแพร่เชื้ออย่างไร

การป้องกัน STI ต้องทำหลายด้านร่วมกัน ไม่ใช่แค่ดูว่าอีกฝ่ายมีอาการหรือไม่ เพราะหลายโรคอาจไม่มีอาการในช่วงแรก แต่ยังแพร่เชื้อได้

• ใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกวิธีและสม่ำเสมอ เพื่อลดความเสี่ยงการติดเชื้อหลายชนิด
• ตรวจ STI เมื่อมีความเสี่ยง มีคู่นอนใหม่ หรือมีอาการผิดปกติ
• หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ระหว่างมีแผล ตุ่ม หนอง หรืออาการอักเสบ จนกว่าจะได้รับการประเมิน
• ไม่ใช้ยาเอง ไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเหลือเก่า และไม่หยุดยาเองก่อนครบตามแพทย์สั่ง
• แจ้งคู่นอนให้ตรวจหรือรักษาพร้อมกันเมื่อแพทย์แนะนำ เพื่อลดการติดซ้ำวนกลับ
• พิจารณาวัคซีนที่เกี่ยวข้อง เช่น HPV หรือไวรัสตับอักเสบบี ตามคำแนะนำแพทย์และประวัติสุขภาพ

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์เฉพาะทาง

ควรพบแพทย์เมื่อมีอาการบริเวณอวัยวะเพศชายที่เกิดซ้ำ ไม่หายเอง หรือมีอาการที่ทำให้กังวล เพราะโรคติดเชื้อ โรคผิวหนัง และภาวะอักเสบหลายชนิดมีหน้าตาคล้ายกัน การตรวจจริงช่วยลดความเสี่ยงจากการรักษาผิดทาง

• โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์บางชนิดมีอาการชัด แต่บางชนิดอาจไม่มีอาการในช่วงแรก
• อาการแสบขัด มีหนอง แผล ตุ่ม ผื่น อัณฑะปวด หรือขาหนีบบวม ควรตรวจ ไม่ควรเดาโรคเอง
• โรคแบคทีเรียหลายชนิดรักษาได้เมื่อใช้ยาถูกต้อง ส่วนโรคไวรัสบางชนิดเน้นควบคุมอาการและลดการแพร่เชื้อ
• การรักษาควรรวมถึงการประเมินคู่นอนเมื่อจำเป็น เพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำ
• บทความนี้ให้ความรู้เบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือรับยาโดยแพทย์

อ่านต่อเรื่องสุขภาพเพศชายที่เกี่ยวข้อง