ทำหมันชาย มีข้อดีข้อเสียอย่างไร? เรื่องที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจ

• ทำหมันชายคือการคุมกำเนิดแบบถาวร โดยทำให้ท่อนำอสุจิไม่สามารถนำอสุจิออกมากับน้ำเชื้อได้
• เหมาะกับผู้ที่มีแผนครอบครัวชัดเจนแล้วว่าไม่ต้องการมีบุตรเพิ่ม
• โดยทั่วไปไม่ทำให้ฮอร์โมนเพศชายลดลง และไม่ได้ทำให้สมรรถภาพทางเพศหายไป
• หลังทำยังต้องคุมกำเนิดต่อจนกว่าจะได้รับคำแนะนำหรือผลประเมินจากแพทย์
• ทำหมันชายไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
• หากยังลังเลเรื่องการมีบุตรในอนาคต ควรคิดให้รอบคอบก่อนตัดสินใจ

ทำหมันชายคืออะไร

ทำหมันชาย หรือ Vasectomy คือการคุมกำเนิดแบบถาวรที่แพทย์ทำให้ท่อนำอสุจิไม่สามารถนำอสุจิออกมาปนกับน้ำเชื้อได้ เมื่อน้ำเชื้อไม่มีอสุจิ โอกาสตั้งครรภ์จึงลดลงอย่างมาก

โดยทั่วไปการทำหมันชายเป็นหัตถการขนาดเล็ก ใช้เวลาไม่นาน และมักทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ จุดที่หลายคนกังวล เช่น ฮอร์โมนเพศชาย การแข็งตัว หรือความต้องการทางเพศ โดยหลักแล้วไม่ได้หายไปเพราะหัตถการนี้ไม่ได้ไปหยุดการสร้างฮอร์โมน

ข้อดีของการทำหมันชาย

ข้อดีหลักของการทำหมันชายคือช่วยให้การคุมกำเนิดระยะยาวชัดเจนขึ้น โดยเฉพาะคู่ที่มีบุตรเพียงพอแล้วหรือไม่ต้องการมีบุตรเพิ่มในอนาคต

ข้อเสียและข้อจำกัดของการทำหมันชาย

แม้การทำหมันชายจะมีประสิทธิภาพสูง แต่ไม่ควรมองว่าเป็นหัตถการที่ทำแล้วจบโดยไม่ต้องคิด เพราะมีข้อจำกัดที่ต้องเข้าใจตั้งแต่ก่อนทำ

• หลังทำยังไม่คุมกำเนิดได้ทันที ต้องใช้วิธีคุมกำเนิดต่อในช่วงแรกตามคำแนะนำของแพทย์
• ไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หากมีความเสี่ยงเรื่อง STI ยังควรใช้ถุงยางอนามัย
• อาจมีอาการช่วงแรก เช่น ปวด บวม ช้ำ หรือไม่สบายบริเวณถุงอัณฑะ
• อาจมีภาวะแทรกซ้อน เช่น เลือดคั่ง ติดเชื้อ หรือปวดเรื้อรัง ซึ่งพบได้ไม่บ่อยแต่ควรรู้ไว้
• หากเปลี่ยนใจอยากมีบุตร การแก้หมันไม่ใช่เรื่องง่ายและไม่รับประกันผลเสมอ

ใครเหมาะกับการทำหมันชาย

กลุ่มที่เหมาะกับการทำหมันชายมักเป็นผู้ที่วางแผนครอบครัวชัดเจนแล้ว เช่น มีบุตรครบตามแผน หรือไม่ต้องการมีบุตรเพิ่มในอนาคต รวมถึงบางคู่ที่มีเหตุผลทางการแพทย์ซึ่งทำให้การตั้งครรภ์ควรหลีกเลี่ยง

ใครควรคิดให้รอบคอบก่อนทำหมันชาย

การทำหมันชายเหมาะกับคนที่แน่ใจเรื่องแผนครอบครัวมากกว่าคนที่ยังอยากเก็บตัวเลือกเรื่องการมีบุตรไว้ในอนาคต หากมีความลังเล ควรใช้เวลาคิดและปรึกษาแพทย์ก่อน

• ยังไม่แน่ใจว่าจะมีบุตรในอนาคตหรือไม่
• กำลังตัดสินใจจากอารมณ์ชั่วคราว ความเครียด หรือแรงกดดัน
• เข้าใจผิดว่าหลังทำจะคุมกำเนิดได้ทันที
• คิดว่าหากเปลี่ยนใจภายหลังจะแก้หมันได้ง่ายเสมอ
• ยังไม่ได้พูดคุยกับคู่ชีวิตเรื่องแผนครอบครัวอย่างจริงจัง

หลักการและภาพรวมขั้นตอน

โดยหลักแล้วแพทย์จะเข้าถึงท่อนำอสุจิและทำให้ท่อนั้นไม่สามารถนำอสุจิออกมากับน้ำเชื้อได้ หลังทำจะมีช่วงพักฟื้นและมีแนวทางดูแลตามที่แพทย์แนะนำ

1. ซักประวัติและประเมินความพร้อม
2. ทำหัตถการภายใต้ยาชาเฉพาะที่
3. จัดการท่อนำอสุจิตามเทคนิคที่แพทย์เลือกใช้
4. กลับบ้านและดูแลตัวเองตามคำแนะนำ
5. ติดตามผลตามแผนที่แพทย์กำหนด

ตารางสรุปข้อดีข้อจำกัดของการทำหมันชาย

หลังทำหมันชายต้องรู้อะไร

หลังทำหมันชาย สิ่งสำคัญคือไม่ควรเข้าใจว่าคุมกำเนิดได้ทันที เพราะยังอาจมีอสุจิค้างอยู่ในระบบทางเดินอสุจิช่วงหนึ่ง จึงต้องใช้วิธีคุมกำเนิดอื่นต่อไปตามแพทย์แนะนำ

ทำหมันชายแล้วแก้ได้ไหม

การแก้หมันชายสามารถทำได้ในบางกรณีด้วยการผ่าตัดจุลศัลยกรรม แต่ผลสำเร็จขึ้นกับหลายปัจจัย เช่น ระยะเวลาที่ทำหมันมาแล้ว สภาพท่อนำอสุจิ อายุ สุขภาพของคู่สมรส และปัจจัยด้านภาวะเจริญพันธุ์อื่น ๆ

อ่านต่อเรื่องทำหมันชาย

แหล่งข้อมูลอ้างอิงทางการแพทย์

NHS: Vasectomy,
Mayo Clinic: Vasectomy,
Urology Care Foundation: Vasectomy,
Bumrungrad: การทำหมันชาย

ข้อมูลแพทย์ผู้ให้คำปรึกษาเบื้องต้น

หมอเบียร์ นพ.สืบพงษ์ เอ่งฉ้วน

แพทย์เฉพาะทางศัลยศาสตร์ยูโรวิทยา (Urology) เลข ว. 29458

ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ใบอนุญาตที่ 29458 ให้คำปรึกษาด้านสุขภาพเพศชาย การวางแผนครอบครัว และหัตถการที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินปัสสาวะและอวัยวะเพศชาย